ดื่มเหล้าทุกวัน แต่ยังทำงานได้ปกติ
นี่เราติดเหล้ารึปล่าว ทำความรู้จักผู้ที่ติดเหล้าประเภทศักยภาพสูง

หลายคนมักมีความเชื่อเดิมๆ ว่า ผู้ที่มีปัญหาติดแอลกอฮอล์จะต้องมีสภาพร่างกายทรุดโทรม ไม่ทำงานทำการ ไร้บ้าน หรือแสดงอาการเมาขาดสติให้เห็นตลอดเวลา แต่ในความเป็นจริงแล้ว ยังมีผู้ป่วยอีกกลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า ผู้ติดเหล้าศักยภาพสูง (High-Functioning Alcoholics) ซึ่งมักเป็นคนที่มีหน้าที่การงานมั่นคง มีการศึกษาสูง มีความรับผิดชอบดี และดูภายนอกเหมือนคนปกติทั่วไปทุกอย่าง ทว่าเบื้องหลังชีวิตประจำวันกลับดื่มสุราในปริมาณมากอย่างต่อเนื่อง จนเริ่มเกิดภาวะติดสุราโดยไม่รู้ตัว

แม้ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะสามารถจัดการชีวิตประจำวันได้ราบรื่น แต่ผลกระทบจากแอลกอฮอล์ก็ยังคงสะสมและทำลายสุขภาพกาย สุขภาพจิต รวมถึงความสัมพันธ์กับคนรอบข้างทีละน้อย การทำความเข้าใจเกี่ยวกับภาวะนี้จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยหยุดยั้งปัญหาก่อนจะสายเกินไป

1. สัญญาณเตือนที่บอกว่า คุณหรือคนใกล้ชิดอาจเป็นผู้ติดเหล้าศักยภาพสูง

การสังเกตว่าใครติดเหล้าไม่ได้วัดกันที่ปริมาณเพียงอย่างเดียว แต่ดูที่ความสามารถในการควบคุมตนเองและการพึ่งพาแอลกอฮอล์ทางจิตใจและร่างกาย หากคุณกำลังสงสัยว่าตนเองหรือคนในครอบครัวเข้าข่ายภาวะนี้หรือไม่ ลองพิจารณาจากพฤติกรรมต่อไปนี้

• ดื่มแอลกอฮอล์แทนมื้ออาหาร: มักไม่ค่อยรับประทานอาหารตามปกติ แต่เลือกใช้มื้ออาหารหรือการเข้าสังคมเป็นข้ออ้างในการดื่ม
• ไม่ค่อยแสดงอาการเมาค้าง: ร่างกายเริ่มมีความทนต่อแอลกอฮอล์ (Tolerance) สูงขึ้น ทำให้ดื่มปริมาณมากได้โดยไม่แสดงอาการเมาให้เห็นในวันถัดไป
• เริ่มหงุดหงิดเมื่อไม่ได้ดื่ม: เกิดความรู้สึกกระสับกระส่าย วิตกกังวล หรืออารมณ์เสียทันทีเมื่ออยู่ในสถานที่ที่ไม่มีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• ควบคุมปริมาณไม่ได้: แม้จะตั้งใจดื่มเพียงแก้วหรือสองแก้ว แต่สุดท้ายมักจบลงด้วยการดื่มหนักจนเมา และมักพูดว่า “ขออีกแก้วเดียว” เสมอ
• แอบซ่อนเครื่องดื่มแอลกอฮอล์: มีพฤติกรรมซ่อนขวดเหล้าไว้ตามจุดต่างๆ เช่น ในรถ โต๊ะทำงาน หรือห้องนอน เพื่อแอบดื่มคนเดียวโดยไม่ให้คนอื่นรู้
• มีช่วงเวลาดื่มจนจำอะไรไม่ได้ (Blackout): เคยเผชิญภาวะความจำขาดหายไปชั่วคราวหลังจากการดื่มหนัก
• ปฏิเสธและโกรธเมื่อถูกถาม: หากมีคนทักหรือถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการดื่ม มักจะแสดงอาการโกรธ ปฏิเสธ หรือพยายามเปลี่ยนเรื่องคุยทันที

2. ปัจจัยเสี่ยงและสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะติดสุรา

การติดเหล้าเกิดจากการดื่มปริมาณมากต่อเนื่องจนเข้าไปเปลี่ยนแปลงระดับสารเคมีในสมอง สมองจะเริ่มเสพติดความรู้สึกผ่อนคลายจากการดื่ม และเมื่อฤทธิ์แอลกอฮอล์หมดลง ร่างกายจะส่งสัญญาณความเครียดและความไม่สบายตัว ทำให้ผู้ป่วยต้องกลับไปดื่มซ้ำเพื่อปรับอารมณ์ให้รู้สึกเป็นปกติ โดยปัจจัยเสี่ยงหลักๆ ได้แก่:

1. ปริมาณการดื่มที่เสี่ยงสูง: การดื่มมากกว่า 12-15 ดื่มมาตรฐานต่อสัปดาห์ หรือการดื่มหนักแบบครั้งเดียวมากๆ (Binge Drinking)
2. ปัญหาสุขภาพจิตที่ซ่อนอยู่: ผู้ที่มีสภาวะวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า หรือเครียดสะสมจากงาน มักใช้แอลกอฮอล์เป็นกลไกการรับมือ (Coping Mechanism)
3. ปัจจัยทางพันธุกรรมและครอบครัว: การมีประวัติคนในครอบครัวติดสุรา หรือเติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่มองว่าการดื่มเหล้าหนักเป็นเรื่องปกติ
4. การเห็นคุณค่าในตนเองต่ำ (Low Self-Esteem): ใช้การดื่มเพื่อสร้างความมั่นใจในการเข้าสังคมหรือกลบความรู้สึกไม่มั่นคงภายในใจ

3. ระดับความรุนแรงของอาการติดเหล้า

ภาวะติดแอลกอฮอล์เป็นโรคเรื้อรังทางจิตเวชชนิดหนึ่งที่มีพัฒนาการของโรคเรื้อรังไปตามเวลา หากไม่ได้รับการบำบัดรักษาอย่างถูกวิธี โดยแบ่งออกเป็น 4 ระดับ ดังนี้